Tre Mọc Cụm và Mọc Tản — Hỏi Kiểu Thân Ngầm trước khi Hỏi Giá

Rate this post

Người bán cây giống đáng lẽ phải hỏi câu này trước tiên: chỗ định trồng cách ranh đất gần nhất bao xa? Gần như không ai hỏi. Người mua chọn theo dáng lá, màu thân, giá một gốc — trong khi thứ quyết định mười năm sau bụi tre nằm ở đâu lại là chuyện tre mọc cụm và mọc tản, phân loại không có trên biển ghi tên cây.

Hệ quả của việc không hỏi thường chỉ lộ ra sau ba, bốn mùa măng.

Lúc đó bụi tre hoặc vẫn ngồi yên chỗ đã đào, hoặc đã rời khỏi đó, và kéo nó về tốn hơn nhiều lần tiền cây giống. Chọn nhầm loài là chuyện thẩm mỹ, trồng lại được. Chọn nhầm kiểu thân ngầm là chuyện đào đất.

Cái tên trên biển bán cây không nói ra kiểu thân ngầm

Kiểu lan được quyết ở chi thực vật chứ không ở tên gọi dân gian. Theo trang Guadua Bamboo, Bambusa và Dendrocalamus thuộc nhóm thân ngầm túm gốc, còn Phyllostachys, Pleioblastus và Pseudosasa thuộc nhóm bò ngang. Biển bán cây thì gần như luôn ghi tên dân gian.

Tên dân gian không mang theo thông tin về chi.

Tệ hơn, một cái tên có thể trỏ vào hai loài. “Tre mai” ở Việt Nam bị dùng cho cả Dendrocalamus cauhainensis lẫn Dendrocalamus giganteus — hai loài riêng biệt, chung một cái tên trên biển.

Tên dân gian chỉ đủ dùng khi cây đã bị chặt: trên bảng quy cách cây tre trúc nguyên liệu, thứ cần biết chỉ còn là đường kính gốc và độ dài cắt.

tre moc cum va moc tan 1
Tre mọc cụm và mọc tản 

Tre mọc cụm và mọc tản khác nhau thế nào khi đứng trước khóm cây

Bốn dấu hiệu đọc được bằng mắt, không cần đào.

Hình khối ở chân bụi. Kiểu túm gốc cho một khối gốc chen chặt, chân bụi tròn và có ranh rõ. Tài liệu PROSEA mô tả tre gai (Bambusa blumeana) là loài túm dày, cành gốc đan thành bụi rậm — đó là dáng điển hình của nhóm này.

Chỗ cây con nhú lên. Nhóm túm gốc cho cây con sát chân cây mẹ. Nhóm bò ngang cho cây con rải rác cách gốc cũ một quãng, và quãng đó dài dần theo năm.

Đường viền của khóm. Khóm túm gốc có đường viền đọc được: năm sau vẫn quanh chỗ năm trước. Khóm bò ngang không giữ đường viền cố định — mỗi mùa măng nó tự vẽ lại một đường mới, thường về phía đất trống hoặc ẩm hơn.

Phản ứng sau khi chặt. Chặt bớt cây trong bụi túm gốc thì bụi thưa ra ngay tại chỗ. Chặt cây trong vạt bò ngang thì thân ngầm còn nguyên vẫn đẩy cây con lên chỗ khác, nên dễ tưởng đã dọn xong.

tre moc cum va moc tan 2
Tre mọc cụm và mọc tản khác nhau thế nào khi đứng trước khóm cây

Sáu chỗ trồng quen thuộc, mỗi chỗ nghiêng về một kiểu

Sáu tình huống dưới đây là nơi tre mọc cụm và mọc tản cho ra hai kết quả khác hẳn nhau.

Nhà phố, sân trong. Đất tính bằng mét vuông, ranh sát chân tường. Kiểu túm gốc gần như là lựa chọn duy nhất, vì một vạt bò ngang sẽ chạm móng nhà trước khi kịp đẹp.

Sân vườn rộng có ranh giáp nhà khác. Rộng không cứu được ranh. Bên kia hàng rào là đất người khác thì vẫn nên nghiêng về kiểu túm gốc, hoặc làm phần ngăn ranh ngay từ đầu.

Bờ ao, mép mương. Đây là chỗ kiểu bò ngang có lý do tồn tại: mạng thân ngầm trải rộng giữ mép đất tốt hơn một khối gốc đứng yên, và bên kia mép thường là nước chứ không phải đất nhà ai.

Taluy, mái dốc. Cùng lý do với bờ ao, thêm một điểm nữa: dốc cần phủ nhanh trên diện rộng, mà phủ nhanh đúng là việc nhóm bò ngang làm giỏi.

Chậu và bồn xây. Chậu kín đáy giới hạn được cả hai kiểu. Bồn xây hở đáy thì không — nó chỉ giới hạn phần nhìn thấy.

Hàng rào sống. Muốn một dải kín và đều thì kiểu bò ngang cho ra nhanh hơn; muốn từng bụi rời có khoảng hở thì chỉ kiểu túm gốc giữ được. Ai định phối cây sống với khung tre đã xử lý nên tính cùng lúc với phương án thi công tre trúc.

tre moc cum va moc tan 3
Cây tre mọc thành cụm

Chọn nhầm kiểu thì cái giá nằm ở phần không nhìn thấy

Thiệt hại của việc chọn nhầm không xếp theo tiền, mà xếp theo việc gỡ ra khó tới đâu.

Dễ gỡ nhất là bố cục trên mặt đất. Bụi lấn vào lối đi, che mất mảng tường định khoe, hay đứng chắn cửa sổ — những thứ này còn xoay được bằng cưa và kéo tỉa trong một buổi.

Khó hơn là phần dưới đất còn nằm trong ranh nhà mình. Thân ngầm bò ngang len dưới nền gạch, luống hoa, đường ống. Gỡ lúc này là việc đào, mà đào tới đâu thì hỏng cảnh quan tới đó.

Khó nhất là khi nó đã sang đất người khác. Quyền xử lý không còn nằm trọn ở mình: muốn chặn phải đào ngay tại ranh, muốn diệt phần đã sang bên kia phải hỏi chủ đất bên đó.

Có biện pháp chặn: chôn vật liệu ngăn dọc theo ranh. Điều đáng nhớ ở đây gọn một ý — chặn rẻ khi làm trước lúc xuống giống, đắt khi làm sau. Nhìn các công trình thực tế thì thứ tự lặp lại đều đặn — chốt ranh giới trước, chốt cây sau.

Phân loại này chỉ áp cho cây còn sống

Một cây tre đã chặt và đã qua xử lý thì không mọc lại.

Điều này nghe hiển nhiên nhưng vẫn phải nói, vì người mua cọc tre về dựng hàng rào vẫn hay hỏi chúng có đâm rễ xuống nền không. Không. Cây bán ra là phần thân đã cắt rời khỏi thân ngầm; bộ phận sinh măng nằm lại ở nơi khai thác. Ở Tre Trúc Vũ Thanh, cây giao đi đều đã qua xử lý trước.

Hai nhóm việc này nên tách nhau từ lúc lên phương án. Với cây sống, câu cần hỏi là kiểu thân ngầm; với cây nguyên liệu là tuổi khai thác và cách xử lý — chuyện của quy trình tuyển chọn tre trúc làm mành, không dính gì tới cụm hay tản.

Với người chỉ cần một mảng tre để nhìn, đường vòng còn ngắn hơn: mành tre trúc trang trí cho ra đúng chất liệu ấy mà không kéo theo câu hỏi nào về ranh đất.

Câu hỏi thường gặp về tre mọc cụm và mọc tản

Làm sao biết cây sắp mua thuộc kiểu nào?

Hỏi tên khoa học chứ đừng dừng ở tên dân gian, vì kiểu thân ngầm gắn với chi. Người bán trả lời được thì tra một lần là xong; trả lời không được cũng là dấu hiệu đáng biết.

Trồng trong chậu có tránh được chuyện lan không?

Chậu kín đáy thì giới hạn được. Bồn xây hở đáy hoặc chậu đặt trực tiếp trên nền đất thì không. Cần kiểm đáy chậu chứ không chỉ nhìn thành chậu.

Trúc sào ở vùng núi phía Bắc thuộc nhóm nào?

Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam ghi tên khoa học của trúc sào là Phyllostachys pubescens, trồng nhiều ở Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên. Thuộc chi Phyllostachys nên theo cách xếp nhóm của Guadua Bamboo, loài này nằm ở nhóm bò ngang — suy ra từ chi, vẫn nên xác nhận lại với nơi bán giống.

Gói lại: cụm hay tản phải chốt trước cả việc chọn loài đẹp, vì loài chọn sai còn trồng lại được, còn thân ngầm chọn sai thì phải đào lên.

Trước khi chuyển tiền cọc, làm ba việc: đo khoảng cách từ chỗ định trồng tới ranh đất, quyết xem cần một bụi đứng yên hay một vạt lan ra, và ghi đúng cái tên người bán gọi cây đó. Ai nhận ra thứ mình cần thật ra là cây nguyên liệu đã xử lý thì liên hệ để được tư vấn ngay từ bước này. Còn với cây giống, gửi cho bên bán đúng một dòng: “Loài này thân ngầm kiểu túm gốc hay kiểu bò ngang, tên khoa học là gì?” Zalo 0879.96.00.99 — đội Tre Trúc Vũ Thanh sẽ tư vấn phương án, nguyên liệu và báo giá theo yêu cầu, khảo sát tại TP.HCM và khu lân cận.

TRE TRÚC VŨ THANH

Tre Trúc Vũ Thanh chuyên cung cấp sản phẩm từ tre trúc như: tre trúc nguyên liệu, mành tre trúc, bình phong tre trúc, bàn ghế tre trúc, mê bồ, phên tre, cót ép tre, v.v. Dịch vụ thi công lắp đặt tận nơi, giao hàng 24h, hậu mãi chu đáo tại TP. Hồ Chí Minh.